Από το 2009 και μετά, η Ελλάδα έχει βιώσει μια παρατεταμένη οικονομική κρίση που έχει επηρεάσει κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής — συμπεριλαμβανομένης της υγείας. Η μείωση των πόρων, η αύξηση της ανεργίας, οι περικοπές στη δημόσια χρηματοδότηση και το υψηλό ποσοστό της ιδιωτικής συμμετοχής στις δαπάνες υγείας (out-of-pocket) έχουν δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις για την πρόσβαση και την ποιότητα της ογκολογικής περίθαλψης.

Τι δείχνουν οι μελέτες & τα δεδομένα

1. Financial toxicity / Οικονομική επιβάρυνση των ασθενών
   • Μια διατομική μελέτη που έγινε σε 4 νοσοκομεία στην Ελλάδα έδειξε ότι οι ασθενείς με καρκίνο αντιμετωπίζουν υψηλές ιδιωτικές δαπάνες (out-of-pocket expenses) σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, παρά το γεγονός ότι η ογκολογική φροντίδα μέσω του δημόσιου συστήματος υποτίθεται ότι είναι δωρεάν. Η οικονομική επιβάρυνση συνδέεται αρνητικά με την ποιότητα ζωής. PMC
2. Πρόσβαση σε υπηρεσίες & φαρμακευτική περίθαλψη
   • Μελέτη του 2014 (κεφάλαιο “Healthcare access for cancer patients in the era of economic crisis”, Ελλάδα) έδειξε ότι περίπου 31% των ασθενών με καρκίνο ανέφεραν εμπόδια στην πρόσβαση στην περίθαλψη, όπως καθυστερήσεις στα ραντεβού, αδυναμία να προσφύγουν σε ιδιωτικό γιατρό λόγω κόστους, και προβλήματα στην πρόσβαση φαρμάκων που οδήγησαν σε καθυστερήσεις θεραπειών. Sciendo
3. Διαφορές στις επιδόσεις των ασθενών ανά ασφαλιστικό φορέα
   • Σε μελέτη για ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο πνεύμονα, η ανάλυση πριν και μετά το ξεκίνημα της κρίσης δεν έδειξε στατιστικά σημαντική αλλαγή στην επιβίωση συνολικά, αλλά διαπιστώθηκε ότι ορισμένοι ασφαλιστικοί φορείς σχετίζονται με χειρότερα αποτελέσματα, πιθανώς λόγω διαφορών στην πρόσβαση σε θεραπείες ή φάρμακα. waocp.com
4. Θνησιμότητα και βραδύτερη μείωση σε σχέση με την ΕΕ
   • Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη «Country Cancer Profile: Greece 2025» της OECD, η μείωση στους δείκτες θανάτων από καρκίνο στην Ελλάδα μεταξύ 2011-2021 ήταν πολύ μικρότερη σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ. OECD
5. Δυσκολίες λόγω υποδομής, προσωπικού και πόρων
   • Οι εκθέσεις επισημαίνουν προβλήματα όπως μειωμένος προϋπολογισμός για νοσοκομεία, έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού (ιατρών / νοσηλευτών), καθυστερήσεις στον εξοπλισμό ή στην αποκατάσταση των υποδομών. Αυτά επηρεάζουν την ποιότητα και την ταχύτητα παροχής ογκολογικής περίθαλψης. The Lancet 1

Επιπτώσεις για τους ασθενείς

• Μεγαλύτερη καθυστέρηση στη διάγνωση → πιθανότητα εμφάνισης πιο προχωρημένων σταδίων όταν τελικά διαγνωστούν
• Καθυστερήσεις ή διακοπές στη θεραπεία λόγω κόστους ή προβλημάτων προσβασιμότητας
• Οικονομικό άγχος που επιβαρύνει την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής
• Επιλογή μέτριας ποιότητας φροντίδας όταν η πρόσβαση σε εξειδικευμένα κέντρα ή τεχνολογίες είναι περιορισμένη

Προτάσεις / Τι μπορεί να γίνει

• Κράτος / πολιτική υγείας
  • Ενίσχυση δημόσιων πόρων για τη χρηματοδότηση ογκολογικής περίθαλψης, ώστε να μειωθεί η ιδιωτική επιβάρυνση των ασθενών.
  • Θέσπιση μηχανισμών υποστήριξης για μεταφορικά και διαμονής για όσους πρέπει να μετακινηθούν για θεραπεία.
  • Διασφάλιση επάρκειας φαρμάκων και θεραπειών, με πολιτικές που προλαμβάνουν ελλείψεις ή καθυστερήσεις.
• Νοσοκομεία / υγειονομικές μονάδες
  • Βελτίωση διαχείρισης πόρων, βελτίωση υποδομών, προτεραιοποίηση καρκίνου στην κατανομή εξοπλισμού / προσωπικού.
  • Ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας ώστε να λειτουργεί ως πύλη διαγνωστική / παρακολούθησης πριν η νόσος εξελιχθεί.
• Οργανώσεις ασθενών / κοινωνία
  • Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τα δικαιώματα πρόσβασης και τις δυνατότητες υποστήριξης.
  • Συνεργασία με φορείς, ΜΚΟ για παροχή βοήθειας σε ευάλωτα άτομα.
• Έρευνα & Παρακολούθηση
  • Συλλογή στοιχείων για όλους τους δείκτες που επηρεάζονται από την κρίση (π.χ. καθυστερήσεις διαγνώσεων, στάδια διάγνωσης, ξενώνες θεραπειών, επιβίωση)
  • Μελέτες που να εξετάζουν ποιες αλλαγές είχαν δυσμενή επίδραση, ώστε να καθοριστούν στοχευμένες πολιτικές

Συμπέρασμα – Κάλεσμα Δράσης

Η οικονομική κρίση δεν είναι “κάτι του παρελθόντος” — οι συνέπειές της στην υγεία και στην ογκολογική φροντίδα εξακολουθούν να γίνονται αισθητές. Είναι κρίσιμο να αναγνωρίσουμε τις επιπτώσεις, να πιέσουμε για πολιτικές που μειώνουν τις ανισότητες και να διασφαλίσουμε ότι η πρόσβαση στη θεραπεία δεν εξαρτάται από οικονομική κατάσταση ή τόπο διαμονής.

Κάλεσμα σε εσένα: Μίλησε με τον γιατρό σου αν έχεις βιώσει καθυστέρηση ή πρόβλημα λόγω κόστους· εξέτασε αν υπάρχει υποστήριξη που μπορείς να αξιοποιήσεις. Κοινοποίησε πληροφορίες στην κοινότητά σου — όσο περισσότεροι γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις δυνατότητες, τόσο μεγαλύτερη η πίεση για αλλαγή.

Με εκτίμηση,

Φωτεινή Χριστοδούλου
Κοινωνική Λειτουργός BSc. MSc
Υπεύθυνη κοινωνικής υπηρεσίας Συλλόγου